Leren om gezond te leven, waarom is dit zo moeilijk?

Iedereen weet dat gezond leven belangrijk is om gezond te blijven. Met gezond leven kan niet alleen de opkomst van diabetes type 2 vertraagd worden. Ook veel andere ziekten zoals hart- en vaatziekten kunnen voorkomen worden door een gezondere levensstijl (McGinnis JM, Foege WH. Actual causes of death in the United States. JAMA 1993; 270:2207-12). Het kost de samenleving enorm veel geld om alle ziekten als gevolg van overgewicht te behandelen. De vraag is echter waarom lukt het ons niet om gezonder te leven en waarom mislukt het afvallen zo vaak? Waarom geven veel mensen uiteindelijk altijd weer toe aan de verleidingen van snoep en fastfood en waarom bewegen we te weinig? Als je het antwoord op deze vraag kent ben je beter in staat om die ombuiging naar een gezonder leven te maken.

In dit artikel lees je

Veel wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken

Het Centers for disease Control and Prevention (CDC) als onderdeel van “The Department of Health and Human Servicesvan de Verenigde Staten heeft een interessante publicatie uitgebracht. De CDC is er voor de gezondheid van de Amerikaanse burgers.

Een van de doelstellingen is om door wetenschappelijk onderzoek en het bundelen van onderzoeksresultaten wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar concrete programma’s die ertoe leiden dat ziektes worden voorkomen (preventie). Dit wordt ook wel de gecombineerde leefstijl interventie (GLI) genoemd.

De belangrijkste bevindingen van de CDC zijn dat etnische afkomst, geslacht, opleidingsniveau, inkomen en leeftijd allemaal van invloed zijn op belangrijke factoren die ten grondslag liggen aan overgewicht. Denk hierbij aan de hoeveelheid groente en fruit die mensen eten en de lichamelijke inspanning die mensen verrichten. Daarom pleitten ze voor een op maat gemaakte GLI waarbij veel aandacht uit moet gaan naar gedragsverandering.

Er zijn nog te weinig op maat gemaakte programma’s voor effectieve gedragsverandering. Vaak zijn deze programma’s ook niet voor iedereen toegankelijk. Dit komt ook doordat (nog) niet goed geregeld is wie welke kosten betaald. 

De gecombineerde leefstijl interventie (GLI)

Om een gezondere leefstijl te realiseren wordt ook in Nederland steeds vaker gebruik gemaakt van gecombineerde leefstijl interventies. Deze interventies zijn gericht op het verbeteren van eet- en bewegingsgewoonten en zijn daarnaast specifiek gericht op gedragsverandering (Preventie bij overgewicht en obesitas: de gecombineerde leefstijlinterventie, 2009).

Vaststaat dat een goed uitgevoerde en opgezette GLI goede resultaten oplevert. Het levert betere resultaten op dan interventie op losstaande onderdelen. In Nederland is echter nog niet goed duidelijk wie welke kosten moet vergoeden. Hierover volgt waarschijnlijk binnenkort meer duidelijkheid. Zo komt er in 2018 een lijst beschikbaar waarin staan welke GLI’s bewezen effectief zijn. Als de GLI verder voldoet aan de Nza beleidsregels en leefstijl, voeding en gedrag combineert kan het vanuit de basisverzekering vergoed worden.

Hieronder behandelen we de drie onderdelen van een effectieve GLI.

Interventie op eetgewoonten

Belangrijkste doel van de interventie op eetgewoonten is het verminderen van de calorie inname. Dit wordt bereikt door een op maat gemaakt dieet gericht op een blijvende verandering van de eetgewoonten.

Met andere woorden: het vernieuwde voedingspatroon moet zodanig zijn samengesteld dat het de rest van je leven goed vol te houden is. Dit hoeft helemaal niet vervelend te zijn; in tegenstelling. Gezond eten is vaak veel smaakvoller dan ongezonde voeding.

Interventie op beweging

Het belangrijkste doel van de interventie op beweging is het verhogen van de lichamelijke activiteit. Vaak bewegen we te weinig en verbranden we daardoor te weinig calorieën/energie. Zitten wordt gezien als een van de grootste bedreigingen voor onze gezondheid. Sommigen noemen zitten zelfs het nieuwe roken.

Interventie op gedrag

Het doel van interventie op gedrag is een blijvende gedragsverandering te bewerkstelligen die ondersteunend is aan een gezonde leefstijl. Hierbij kunnen we denken aan:

  • Zelf controle: leren om anders te participeren op prikkels die leiden tot teveel/ongezond eten;
  • Zelf monitoring: leren om zelf je eet- en beweeggedrag in de gaten te houden. Vroegtijdig signaleren en daarop acteren als het mis dreigt te gaan.
  • Cognitieve ingreep: het bijstellen van onrealistische doelen en beeldvorming omtrent voeding en beweging en het menselijk lichaam.
  • Sociale ondersteuning: de sociale omgeving kan erg bepalend zijn voor het gedrag van mensen. Interventie in de sociale omgeving heeft als doel de sociale omgeving juist in te zetten ter ondersteuning bij het veranderen van leefgewoonten.

De achterliggende gedachte van de interventie op bovenstaande onderdelen is als volgt:

Om af te vallen is het noodzakelijk om minder calorieën te eten dan je dagelijks verbruikt (zie eerdere artikelen over afvallen op deze website). Enerzijds kan het aantal calorieën beperkt worden door minder en/of anders te gaan eten. Verder draagt lichamelijke activiteit bij aan het verhogen van het energie verbruik waardoor je meer calorieën verbrandt. Ook draagt lichamelijke activiteit bij aan een fitter lichaam wat weer positief effect heeft op het voorkomen van allerlei ziekten. Ook krijg je meer energie waardoor je in een soort van vicieuze cirkel belandt. Voor beide onderdelen (eten en beweging) geldt dat veranderend gedrag de basis vormt en nodig is om blijvende veranderingen door te voeren.

Deelnemen aan een GLI (beweegkuur)

In Nederland kun je via de huisarts toegang krijgen tot BeweegKuur. Dit is een gecombineerde leefstlijlinterventie specifiek gericht op mensen met overgewicht en obesitas die een verhoogd risico hebben op diabetes type 2.

De beweegkuur is gericht op ondersteuning en begeleiding met als doel gezondere eetgewoonten en meer lichaamsbeweging. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een multidisciplinair team. Dit betekent concreet dat de huisarts, leefstijladviseur, fysiotherapeut en diëtist nauw gezet met elkaar samenwerken waarbij ieder vanuit zijn eigen specialisme een bijdrage levert aan het programma.

De regie is in handen van de leefstijladviseur die ervoor zorgt dat er een plan op maat gemaakt wordt voor de cliënt. Belangrijke succesfactor is dat de cliënt echt ervaart dat er een team achter hem/haar staat. Cliënt en team hebben gen gezamenlijk doel om de cliënt structureel verder te helpen.

Alternatieven om blijvend af te vallen

Als blijkt dat de GLI niet werkt dan kan in een aantal ‘zware’ gevallen worden overgegaan tot andere ingrepen. Te denken valt hierbij aan chirurgische ingrepen en het toedienen van geneesmiddelen. Dit is feitelijk alleen aan de orde als de GLI niet blijkt te werken.

Val jij nog niet binnen deze doelgroepen dan kun je altijd advies op maat inwinnen bij de huisarts. De huisarts kan in voorkomende gevallen medicatie zoals Xenical voorschrijven. De Xenical medicatie is specifiek bedoeld voor mensen met zwaar overgewicht. Dit soort mensen worstelt al jaren met overgewicht maar lukt het niet om af te vallen.

Ook kun je proberen om met een dieet af te vallen. Kies een degelijk dieet waarbij je overtollige kilo’s kwijt te raakt en gelijktijdig werkt aan een gezonder eetpatroon doormiddel van gedragsverandering.

Wat ook kan bijdragen is om af te vallen met shakes. Wel gelden daarbij strikte voorwaarden om het afvallen tot een succes te maken. Veel mensen ervaren afvallen met shakes met het jojo-effect. Dit hoeft echter helemaal niet aan de orde te zijn. Sterker nog, er zijn bewijzen dat shakes enorm kunnen helpen bij het afvallen. In dit artikel over afvallen met shakes lees je alle ins en outs over deze manier van afvallen. Verder vindt je er een complete kennisbank waarin veel achtergrondinformatie is opgenomen.

Wat zijn jou ervaringen met de gecombineerde leefstijl interventie (GLI)?

Leave a Reply