Het Ketogeen dieet: de voor- en nadelen

Het ketogeen dieet betekent dat de inname van koolhydraten sterk wordt beperkt. Het doel van het ketogeen dieet is om in ketose te raken. Dit is een staat waarin het lichaam vet gebruikt als brandstof. Ideaal als je wilt afvallen en vet wilt verliezen. Met name het vet rondom de buik verdwijnt relatief snel in vergelijking met andere diëten. Maar is het ook gezond? En wat zijn de voor- en nadelen?

In dit artikel lees je:

 

Hoe het ketogeen dieet is ontstaan

Het ketogeen dieet is ontstaan in de jaren 20 van de vorige eeuw. Wilder ontdekte dat het dieet succesvol was in de behandeling van epileptische aanvallen. Destijds waren er nog geen medicijnen beschikbaar om epileptische aanvallen tegen te gaan.

Doordat het lichaam bij het volgen van het ketogeen dieet minder koolhydraten toegediend krijgt, dwingt men het lichaam in feite om ketozuren aan te maken. Het vermoeden is dat deze ketozuren een positief effect hebben op het verminderen van de epileptische aanvallen. Hoewel hier al wel veel wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan, is de exacte werking nog niet bewezen.

Ondanks het feit dat er tegenwoordig voldoende medicatie is ontwikkeld om de verschijnselen van epilepsie te onderdrukken wordt dit dieet nog steeds gebruikt bij de behandeling van kinderen met epilepsie.

In de meeste gevallen kan de bestaande medicatie nog niet gebruikt worden voor jonge kinderen. Ook bij zware gevallen van epilepsie blijkt medicatie niet altijd even effectief te zijn. Het ketogeen dieet kan dan ook in die gevallen uitkomst bieden.

Hoe werkt het ketogeen dieet?

Het ketogeen dieet werkt op een heel andere manier dan veel bekende diëten. Zo worden er bijna geen koolhydraten gegeten, waardoor bijvoorbeeld het insuline niveau daalt en de voorraad glycogeen in je lichaam afneemt. Op deze manier dwing je als het ware het lichaam om opgeslagen vetten als voornaamste energiebronnen in te zetten.

Wanneer dit gebeurt, stellen we dat het lichaam in ketose-toestand is geraakt. Maar hoe werkt zo’n ketogeen dieet eigenlijk? En welke varianten zijn er?

Het ketogeen dieet is een variant van het koolhydraatarme dieet.

Minder eiwitten en koolhydraten, veel meer vetten

Het voedsel dat we dagelijks innemen, gebruikt het lichaam voor alle mogelijke activiteiten die we ondernemen. Zo wordt het voedsel ingezet voor groeien, maar tegelijkertijd ook voor herstel. Biologisch gezien gebruikt het lichaam daarbij drie zogeheten macronutriënten voor brandstof. Deze nutriënten zijn vetten, koolhydraten en eiwitten.

Koolhydraten zijn vindbaar in voedingswaren zoals suiker en zetmeel producten. Eiwitten zijn vindbaar in vooral producten van dierlijke oorsprong, zoals vlees en vis. Vetten worden allereerst  onderverdeeld in verzadigde en onverzadigde vetten, waarbij verzadigd vet vooral te vinden is in snacks of boter en onverzadigd vet in bijvoorbeeld vis en olijfolie. Het ketogeen dieet spitst zich toe op het verminderen van de eiwit- en koolhydraat-inname en  een forse toename in het eten van vetten.

Uiteraard is het zinvol te letten op het soort vet wat je binnen krijgt. In de meeste gevallen zal dit overigens voor het grootste gedeelte de ‘goede’ vetten zijn, de onverzadigde vetten dus. Bijkomend effect van dit type vet is dat het zorgt voor de aanmaak van goed cholesterol.

Het doel is om in ketose te raken

Het ketogeen dieet werkt dus op andere wijze dan veel andere bekende diëten.  Een van de belangrijkste doelen van het dieet is om het lichaam in ketogene toestand te laten raken.  Dit klinkt misschien als een enge of  griezelige toestand, maar het is een natuurlijk verschijnsel  binnen het menselijk metabolisme.

Hierop maakt je lever meer zogeheten ketonen aan, die daardoor in de bloedbaan terecht komen en geconsumeerd kunnen worden door bepaalde organen voor hun energiebehoefte. Wanneer de ketogene toestand is bereikt, profiteert het lichaam van de voordelige eigenschappen van het dieet.

In dit artikel lees je op welke manier het lichaam in ketose raakt.

Met behulp van ketostrips is eenvoudig te meten over het lichaam in ketose is. De keto strips zijn online te bestellen.

Ketostrips bestellen online

Verschillen met westers dieet

In het westerse dieet, zoals wij dat veelal kennen, zijn koolhydraten zeer nadrukkelijk aanwezig. Een normale verdeling, horend bij een gemiddeld westers dieet, is 10 -20-80. Deze verdeling staat voor 10% proteïnen, 20% vetten en tenslotte 80% aan koolhydraten. Het contrast met het ketogeen dieet is in dit opzicht enorm.

De verdeling van een ketogeen dieet is 30-65-5. Deze verdeling staat voor 30% proteïnen, 65% vetten en tenslotte slechts 5% aan koolhydraten. Het aandeel vetten kan zelfs oplopen tot 80% bij een aantal ketogeen dieëten. Het contrast tussen het westerse en ketogeen dieet is daarmee zichtbaar: bij het ketogeen dieet is het aantal koolhydraten tot een absoluut minimum beperkt en de hoeveelheid vetten sterk gestegen.

Hoe werkt afvallen met het ketogeen dieet?

Energie is nodig om te kunnen functioneren. Zo heeft het lichaam energie nodig voor zeer basale functies zoals bewegen en ademhalen. Ook de hersenen vergen energie om te kunnen werken, evenals functies zoals de vertering van voedsel. De desbetreffende energie kan het lichaam putten uit twee bronnen: via voeding of via opgeslagen lichaamsvet. Wanneer je afdoende eet, krijgt het lichaam ook afdoende de energie.

Wanneer je teveel eet, wordt niet gebruikt voedsel omgezet en opgeslagen als lichaamsvet. Eet je te weinig dan zal het lichaam deze lichaamsvetten benutten als energiebron. Energie die je niet verbrandt, slaat het lichaam op in de lever en spieren als de stof glycogeen. Glucose, gewonnen uit koolhydraten, slaat het lichaam op als vet.

Gedurende het ketogeen dieet is de consumptie van koolhydraten tot een miniem aantal beperkt, waardoor glycogeenvoorraden geen toevoer meer krijgen. Deze voorraden raken gestaag leeg. Het lichaam zoekt dan naar alternatieven en komt uit bij opgeslagen lichaamsvet als energiebron. De vetten die het lichaam aanspreekt tijdens het dieet zijn vooral afkomstig uit de buikstreek, waardoor de hoeveelheid buikvet zichtbaar sneller afneemt.

Koolhydraten spelen een belangrijke rol

Bij het consumeren van koolhydraten wordt er door de aanwezigheid van glucose in het bloed insuline aangemaakt. Deze insuline brengt het bloedsuikerspiegel op niveau en transporteert de glucose en andere voedingsstoffen naar de cellen toe. De werking van insuline is essentieel wanneer je spiergroei wilt realiseren. Als de spieren niet voorzien worden van de juiste voedingsstoffen kunnen ze immers niet groeien.

Een nadelig effect van de insuline in je bloed is dat het zorgt dat je lichaam sneller vet zal gaan opslaan en vetverbranding tegen zal gaan. Maar stel dat je je koolhydraat inname beperkt, dan daalt het insuline niveau en zal je lichaam qua vetverbranding altijd hoog zitten. En je raadt het al: hier door ga je dus afvallen.

Tot slot komt bij het Ketogeen dieet de het afbraakhormoon glucagon aan bod. Glucagon is de tegenhanger van insuline en wordt aangemaakt in de alvleesklier (pancreas). De functie van glucagon is dat wanneer het lichaam over een lange periode weinig koolhydraten toegediend krijgt, het leverglycogeen omzet naar glucose om vervolgens voor de energie te zorgen. Wanneer deze leverglycogeen reserves op zijn, zal het lichaam ketonen gaan produceren waardoor het in ketose raakt. In deze fase zal de lever de vetzuren omzetten naar ketonen, die weer als energie gebruikt worden.

Meer over insuline en glucose vind je in dit artikel.

Verschillende varianten van het ketogeen dieet

Binnen het ketogeen dieet worden veschillende varianten onderscheiden. Hieronder ga ik in op de ‘targeted’ en de cyclische variant van het ketogeen dieet.

Wat is het targeted ketogeen dieet?

Sporters maken vaak gebruik van varianten binnen het ketogeen dieet. Dit komt doordat het normale ketogeen dieet niet veel energie levert voor sportprestaties. In deze gevallen heeft een targeted of een cyclisch ketogeen dieet de voorkeur.

Bij het targeted ketogeen dieet worden enkel vlak voor en vlak na een training koolhydraten genuttigd. De koolhydraten vlak voor een vlak na de training hebben als doel extra energie te geven tijdens sportprestaties. Buiten deze training momenten of wedstrijd moment om, volg je het dieet op dezelfde wijze als bij een normaal ketogeen dieet.

Wat is het cyclisch ketogeen dieet

Bij deze variant op het ketogeen dieet eet je feitelijk niet anders dan bij  de normale  uitvoering. Dagelijks is de consumptie van koolhydraten slechts 30 tot 50 gram. Het enige verschil bevindt zich in de ene dag van de week dat een volger van een cyclus-dieet veel koolhydraten eet. Deze inname van een grote hoeveelheid koolhydraten heet ook wel carb-up of refeed.

Deze grote inname van koolhydraten dient de glycogeenvoorraad  opnieuw te vullen, zodat meer energie  beschikbaar is voor sportprestaties gedurende een week. Op een zogeheten  refeed- dag eet je haast geen vet, maar enkel hoeveelheden koolhydraten en eiwitten. Voor veel mensen die het  cyclus dieet volgen, is de refeed dag, een dag om naar uit te kijken. Zeker gezien dit ook nog eens een keer past binnen de kaders van strenge ketogeen dieet.

Belangrijkste voor- en nadelen van het keto dieet

Het ketogeen dieet heeft de laatste jaren heel veel aan populariteit gewonnen. Het dieet laat zich kenmerken door en zeer beperkte inname van koolhydraten en eiwitten en bestaat voor het leeuwendeel uit vetrijk voedsel. Het beoogt daarbij om een metabolistische proces genaamd ketose aan te wakkeren. Wat dit doet is het verbranden van opgeslagen vet en dus niet de verbranding van glucose dat beschikbaar is. Het dieet kent veel voordelen, maar ook nadelen die de aandacht verdienen.

Vermoeidheid

Gedurende de eerste weken van het ketogeen dieet, wordt het lichaam in een situatie gebracht dat het niet gewend is. Het lichaam gaat daarbij in een metabolistische staat die anders is dan gewoonlijk. Dit is terug te leiden tot het feit dat je lichaam grotendeels niet gewend is aan een andere energiebron dan glucose. Het gevolg is dat er bijwerkingen kunnen optreden. Vermoeidheid is er daar absoluut één van. Ook een gevoel van afwezigheid kan daarbij optreden.

Wanneer het lichaam gewend is aan een nieuwe energiebron, dan krijg je ook daadwerkelijk weer meer energie. Ook de schommelingen in het bloedsuikergehalte worden dan weer genormaliseerd. Voor gezonde personen is het zich in een toestand van ketose bevinden geen probleem en dus niet gevaarlijk voor de gezondheid.

Cholesterol

Een onderwerp van discussie wil nog wel eens de hoeveelheid verzadigde vetten zijn die gegeten worden bij het dieet. Zo zijn er personen waarbij sprake is van een dalend cholesterol gehalte. Er zijn echter ook mensen waarbij de hoeveelheid cholesterol juist stijgt.

Bij het ketogeen dieet consumeert men nou eenmaal veel vetten. Een gedeelte daarvan behoort tot de soort verzadigde vetten. Het is dan ook bijna onmogelijk om enkel en alleen gezonde en onverzadigde vetten te nuttigen. Wat wel heel verstandig is om te doen, is om de onverzadigde vetten de basis te laten vormen van het dieet.

Tekort aan voedingsstoffen

Gedurende het ketogeen dieet vindt er een sterke reductie plaats van de koolhydraten, met als gevolg een mogelijk tekort aan een bepaalde soorten voedingsstoffen. Zo is het niet ongebruikelijk dat een tekort aan vezels ontstaat bij het ketogeen dieet. Vanzelfsprekend heeft dit invloed op de darmperistaltiek.

Meestal is dit een negatieve invloed. Wat dan kan helpen is een  speciaal supplement aan vezels. Iets dat ook zeker van belang is: het in voldoende mate nuttigen van groene groenten in combinatie met vezels gedurende het dieet. Ter voorkoming van het ontstaan van tekorten, is het zeer aan te raden om zo’n twee keer per etmaal multivitamine te slikken.

Stinkende adem of slechte mondgeur

Ketose kan een oorzaak zijn voor een slechte en stinkende adem of slechte mondgeur. Dit kenmerk wordt veel genoemd door mensen die in ketose zijn. Zij beschrijven de lucht van de adem als ‘fruitachtig’.  De reden hiervoor is de aceton, dat via de adem het lichaam verlaat. Het is vanzelfsprekend niet prettig om je bewust te zijn van een slechte adem, maar als je in ketose bent, kan dit een symptoom zijn.

Uiteraard is de slechte adem als gevolg van ketose  slechts van tijdelijke aard. Wat je kan doen om de slechte geur enigszins te temperen of bestrijden, is veel water drinken, het kauwen van kauwgom en regelmatig je tanden poetsen.

Aanzienlijk minder suiker en beter insulineniveau

Het dieet is dus laag in koolhydraten. Een van de grootste voordelen van het dieet is dat je aanzienlijk minder suiker eet. We weten inmiddels dat suiker een negatieve invloed kan hebben op je lichaam en hersenen. Bovendien kan het je helpen je insuline te verlagen.

Als je namelijk koolhydraten eet, maakt je lichaam de stof insuline aan, met als doel de glucose naar uiteenlopende plekken in het lichaam te transporteren. Het is niet goed voor je lichaam en hersenen als er veel insuline door je lichaam wordt gepompt. Er zijn sterke aanwijzingen dat het ketogeen dieet een hoog insulineniveau tegengaat. Dit is dus van goede invloed op je algehele gezondheid.

Verliezen van watergewicht

Er is nog een andere reden waarom dat het ketogeen dieet je helpt afvallen. Gedurende het dieet laat je namelijk alle koolhydraatrijke voedingswaren staan. Denk daarbij aan chips, snoep en koekjes. Deze koolhydraatrijke voeding heeft als gevolg dat je lichaam veel vocht kan vasthouden. Dit zogeheten watergewicht verdwijnt wanneer je het dieet aanhoudt, met als gevolg dat je slanker oogt.

Welke gezondheidsvoordelen zijn er te onderkennen bij het ketogeen dieet

Vaak lees je dat een ketogeen dieet of het in ketogene toestand verkeren een positief effect heeft op de ervaren gezondheid. Ik heb voor jou op een rijtje gezet welke gezondheidseffecten er op basis van wetenschappelijke artikel te onderkennen zijn.

  • Gunstige werking op risicofactoren die in verband staan met cardiovasculaire aandoeningen. Dit is onderzocht binnen een populatie van mannen met een normaal gewicht (bron 1).
  • Sterk verminderde insuline-gevoeligheid onder diabetes type 2 patiënten (tot wel 75%). Medicatie kan in sommige gevallen zelfs worden gestopt (bron 2).
  • Gunstige effecten op bloeddruk en buikvet  (bron 3)
  • Gunstige effecten bij alzheimer patiënten 9 (bron 4). Onderzocht is wat de effecten zijn van een ketogeen dieet onder een groep van 152 alzheimer patiënten.

Daarnaast zijn er nog onderzoeken die positieve effecten suggereren voor bijvoorbeeld vormen van acne en ziekte van parkinson. Ik heb deze echter hier niet expliciet benoemd.

Belangrijk om te vermelden is dat er slechte en goede vetten zijn. Een vetrijk dieet heeft alleen positieve effecten als de gezonde vetten worden gegeten. Verder denk ik dat het belangrijk is om niet door te slaan in een dieet of een dieet heel lang te gaan volgen. Gebruik de richtlijnen van het voedingscentrum als handleiding.

Gunstige effecten bij diabetes 2

Daarnaast heeft onderzoek uitgewezen dat het stimuleren van ketose en afvallen goed samengaan. Een eigenschap van het proces dat veel mensen zal aanspreken, is dat je weinig tot geen honger ervaart gedurende het dieet. Dat is direct verwant aan de staat van ketose en een constante bloedsuikerspiegel.

Bovendien blijkt dat ketose ook gunstige effecten sorteert bij personen met diabetes type 2 (bron: diabetesfonds.nl). Het blijkt dat de insulinegevoeligheid toeneemt. Dit is gunstig voor mensen met diabetes type 2 aangezien bij deze groep mensen de glucose en insuline niet meer goed op elkaar afgestemd worden.

Het stimuleren van ketose is niet precies hetzelfde als het minderen van de koolhydraten inname; het zogenaamde koolhydraatarme dieet. Hoewel je amper tot geen koolhydraten meer eet gedurende het ketogeen dieet, schakelt het lichaam daarbij ook over naar ketonen als primaire energiebron, in plaats van glucose.

Onderzoeken laten zien dat het ketogeen dieet diverse gezondheidsvoordelen kan opleveren. Ik denk dat echter vooral belangrijk is om een gezond eetpatroon te ontwikkelen. Daarvoor zijn landelijke richtlijnen uitgevaardigd door bijvoorbeeld het voedingscentrum.


Starten met het ketogeen dieet

Wil jij buikvet verliezen, meer energie en een betere spijsvertering? Start dan vandaag nog met het ketogeen dieet. Ik kan me voorstellen dat je niet goed weet op welke manier je het beste kunt beginnen met dit dieet. Gelukkig is er inmiddels een allesomvattend product genaamd de “Keto Revolutie”. Met de keto revolutie begin je eenvoudig aan het ketogeen dieet.

Via onderstaande button vind je alle informatie over de keto revolutie. Ook lees je wat de ervaringen van gebruikers zijn en hoe het precies werkt. Alvast veel succes gewenst!

Meer informatie over de "Keto Revolutie"

 

Bronnen:

1) “A ketogenic diet favorably affects serum biomarkers for cardiovascular disease in normal-weight men”, Sharman MJ et all, juli 2002.

2) “Effect of a low-carbohydrate diet on appetite, blood glucose levels, and insulin resistance in obese patients with type 2 diabetes”, Boden G et all, maart 2005.

3)  “Spanish Ketogenic Mediterranean Diet: a healthy cardiovascular diet for weight loss.”, Pérez-Guisado et all, Nutrition journal (2008),

4) “Study of the ketogenic agent AC-1202 in mild to moderate Alzheimer’s disease: a randomized, double-blind, placebo-controlled, multicenter trial.”, Henderson et all, augustus 2009.

Voor de rest zijn overige bronnen gehanteerd zoals informatie op andere websites en artikelen die ik eerder heb geschreven over diverse onderwerpen. Zie ook dit artikel over de wetenschappelijke bewijzen rondom het ketogeen dieet.

Leave a Reply